Ekstrüzyon hattının kapasitesi, ürünün metre ağırlığı ile ulaşılabilir hat hızının çarpımından bulunur: Kapasite (kg/saat) = metre ağırlığı (kg/m) × hat hızı (m/dk) × 60. Ancak ulaşılabilir hat hızını belirleyen çoğu zaman ekstrüder değil; ürünün geometrisi, hammaddesi ve soğutma kapasitesidir.
Temel Formül
Kapasite hesabının ilk adımı ürünün metre ağırlığını bulmaktır. Metre ağırlığı, ürün kesit alanının hammadde yoğunluğuyla çarpımıdır. Örneğin kesit alanı 40 mm² olan sert PVC bir profilin bir metresi 40 cm³ hacme sahiptir. Sert PVC’nin yoğunluğu yaklaşık 1,4 g/cm³ olduğuna göre bu profilin metre ağırlığı yaklaşık 56 gramdır.
İkinci adım hat hızıdır. Metre ağırlığı 50 gram (0,05 kg/m) olan bir profil dakikada 20 metre hızla üretildiğinde kapasite şöyle hesaplanır: 0,05 × 20 × 60 = 60 kg/saat.
| Metre ağırlığı | Hat hızı | Kapasite |
|---|---|---|
| 20 g/m | 30 m/dk | 36 kg/saat |
| 50 g/m | 20 m/dk | 60 kg/saat |
| 150 g/m | 8 m/dk | 72 kg/saat |
| 400 g/m | 3 m/dk | 72 kg/saat |
Tablodaki değerler hesap yöntemini göstermek içindir; ürününüze ait gerçek hat hızı mühendislik değerlendirmesiyle belirlenir.
Hat Hızını Ne Sınırlar?
Soğutma: Ürün, soğutma bölgesinden çıkmadan önce şeklini koruyacak kadar soğumalıdır. Gerekli soğutma süresi kabaca cidar kalınlığının karesiyle artar; cidarı iki kat kalın bir profil yaklaşık dört kat daha uzun soğutma ister. Bu da hat hızını doğrudan düşürür.
Hammadde: Yumuşak malzemeler (TPE, TPV, yumuşak PVC) genellikle daha yüksek hızlara çıkabilir. Sert ve yüksek viskoziteli malzemeler daha dikkatli bir işleme penceresi gerektirir.
Geometri: Karmaşık kesitler, ince dudaklar ve içi boş odacıklar hız arttıkça deformasyona daha açıktır.
Yardımcı üniteler: Çekici, kesici ve sarıcının hızı ve hassasiyeti hattın tamamıyla senkronize olmalıdır. Hattın en yavaş halkası, hattın kapasitesini belirler.
Aynı Ağırlık, Farklı Kapasite
Mühendislik deneyimimize göre 10 gramlık sert bir PA profil 5 kg/saat kapasiteyle verimli şekilde üretilebilirken, benzer ağırlıktaki yumuşak bir TPE conta 60 kg/saat kapasite gerektirebilir. Aradaki 12 katlık fark; hammaddenin işlenme karakterinden, soğutma ihtiyacından ve ulaşılabilir hat hızından kaynaklanır. Bu nedenle “ürünüm kaç gram, bana hangi ekstrüder lazım?” sorusunun tek başına bir cevabı yoktur.
Ekstrüder Kapasitesi ile Hat Kapasitesi Aynı Şey Değildir
Ekstrüder kataloglarında verilen maksimum çıktı, belirli bir hammadde ve ideal koşullar için geçerlidir. Gerçek hat kapasitesi ise hattın en yavaş halkası tarafından belirlenir. Bu yüzden ekstrüderi büyük seçmek tek başına kapasiteyi artırmaz. Düşük devirde çalışan aşırı büyük bir ekstrüder, eriyiğin kovanda kalma süresini uzatır; bu da eriyik kalitesini ve enerji verimliliğini olumsuz etkileyebilir.
Kapasite Belirlerken Sık Yapılan Hatalar
Yalnızca bugünkü siparişlere göre hat seçmek: 3–5 yıllık büyüme planını baştan paylaşmak, sonradan yapılacak pahalı bir revizyonu önler. Hattı ilk tasarımda gelecekteki kapasite artışına hazır kurabiliriz.
Fire ve duruşları hesaba katmamak: Kalıp değişimi, renk geçişi ve başlangıç firesi yıllık net üretimi düşürür. Hesap, teorik kapasiteye göre değil net üretime göre yapılmalıdır.
Vardiya düzenini göz ardı etmek: 7/24 çalışan bir hattın ihtiyacı ile tek vardiya çalışan bir hattın ihtiyacı farklıdır.
Tek ürüne göre optimize edip ürün gamını unutmak: Hattın ileride üreteceği diğer ürünler de ilk tasarımda değerlendirilmelidir.
Teklif Aşamasında Paylaşmanız Gerekenler
Ürün çizimi veya numune, hammadde tipi, hedef üretim miktarı, vardiya düzeni ve ileride üretmeyi planladığınız diğer ürünler. Bu bilgilerle mühendislerimiz doğru kapasiteyi sizinle birlikte hesaplar.